Autor: Damian Szymon Nitecki
Stela Asarhaddona. Muzeum Pergamońskie w Berlinie
Stela Asarhaddona to monumentalna kamienna stela odkryta w końcu XIX wieku na stanowisku w Zincirli, w południowo-wschodniej Turcji, kryjącym pozostałości starożytnego miasta Sam’al. Upamiętnia zwycięstwo króla Asyrii Asarhaddona (681-669 p.n.e.) w 671 r. p.n.e. nad faraonem egipskim Taharką. Znajduje się w zbiorach Muzeum Pergamońskiego w Berlinie. Na początku inskrypcji Asarhaddon przedstawia siebie jako pobożnego, oddanego bogom władcę, troszczącego się o ich kult i świątynie. W nagrodę ci okazują mu swą łaskę i pomoc zapewniając pomyślność jemu i rządzonemu przez niego imperium:
„Bóg Aszur, ojciec bogów, który kocha mą służbę (jego) świątyni; bóg Anu, potężny przywódca, który wymówił me imię; bóg Enlil, potężny pan, który utrwalił me rządy; bóg Ea, mędrzec, wiedzący, który ustala me przeznaczenie; bóg Sin, świecący księżyc, który sprawia, że wróżby są dla mnie pomyślne; bóg Szamasz, sędzia nieba i ziemi, który przewiduje me decyzje; bóg Adad, budzący grozę pan, który troszczy się o me oddziały; bóg Marduk, bohater bogów Igigi i Anunnaki, który czyni me królestwo wielkim; bogini Isztar, pani wojny i bitwy, która maszeruje przy mym boku; bogowie Sebitti, mężni bogowie, którzy masakrują mych wrogów; wielcy bogowie, oni wszyscy, którzy wyznaczają losy, którzy okazują królowi swą łaskę i moc zwyciężania”.
Dalej wymieniona zostaje królewska tytulatura Asarhaddona:
„Asarhaddon, wielki król, potężny król, król wszechświata, król Asyrii, zarządca Babilonu, król Sumeru i Akadu, król Babilonii, (król) wszystkiego, król królów Dolnego Egiptu, Górnego Egiptu i Kusz, który czci wielkich bogów, majestatyczny smok, [ukochany] przez bogów Aszura, Szamasza, Nabu i Marduka, król królów, bezlitosny, który poskramia zbuntowanych, odziany w splendor, nieustraszony w bitwie, doskonały wojownik, bezlitosny w walce, wszechpotężny książę, który trzyma na powrozie królów, rozjuszony lew, mściciel (swego) ojca …”.
Tekst ciągnie się dalej w tym samym tonie, podkreślając zalety króla i jego rolę jako opiekuna i dobroczyńcy świątyń. Następnie rozpoczyna się opis wyprawy Asarhaddona do Egiptu:
„Gdy bóg Aszur, wielki pan, ujawnił potęgę mych sławnych dokonań ludowi, uczynił me imię najsławniejszym i najpotężniejszym pośród królów czterech stron świata. W mych rękach umieścił straszliwą broń do atakowania (mych) wrogów. Umożliwił mi grabież i splądrowanie krajów nadgranicznych, które popełniły grzech, zbrodnie lub zaniedbanie wobec boga Aszura. Następnie Aszur i wielcy bogowie, moi panowie, rozkazali mi pomaszerować daleko wzdłuż trudno dostępnych dróg, (przez) dzikie góry i wielkie wydmy piaskowe. Pełen optymizmu przemaszerowałem bezpiecznie przez (ten) obszar pozbawiony wody.
Jeżeli chodzi o Tarqu (Taharka), króla Egiptu i Kusz, (…) od miasta Iszhupri do Memfis, królewskiego miasta, odległego o 15 dni marszu, zadawałem mu codziennie i bezustannie poważne klęski, a jemu samemu zadałem (mymi) strzałami pięć ran, od których nie ma ratunku. Miasto Memfis, jego królewskie miasto, obległem i zdobyłem w ciągu pół dnia przy użyciu podkopów, wyłomów i drabin. Obróciłem je w ruinę i spaliłem ogniem. Jego (tj. Taharki) żonę, konkubiny, Uszamahutu, następcę tronu, pozostałych jego synów i córki, jego dobra, jego mienie, jego konie, jego woły, jego owce i kozy w nieprzeliczonej ilości wziąłem i (zabrałem) do Asyrii. Z Egiptu wyrwałem korzenie Kusz. Nie pozostawiłem ani jednego świadka, (który opowiedziałby) o mej sławie. Do kontroli całego Egiptu wyznaczyłem (nowych) królów, gubernatorów, dowódców, oficerów, zaufanych i nadzorców (…). Nałożyłem na nich coroczny, niekończący się trybut …”.
Tekst inskrypcji kończy się informacją o wzniesieniu steli i przekleństwami rzuconymi na tych, którzy próbowaliby ją zniszczyć:
„Kazałem wykonać stelę z mym imieniem i kazałem napisać na niej o sławie i heroiźmie boga Aszura, mego pana, (oraz) o potężnych mych dokonaniach, które stały się możliwe dzięki pomocy Aszura, mego pana, (o mych) zwycięstwach i łupach. Kazałem ją ustawić, by po wsze czasy zadziwiała mych wrogów.
Ktokolwiek usunie tę stelę z jej miejsca, usunie me imię by zapisać swe imię, albo zakryje je ziemią, albo wrzuci do wody, albo spali w ogniu, albo umieści w miejscu, gdzie nie będzie widoczna, niech bogini Isztar, pani wojny i bitwy, zmieni tę osobę w kobietę i posadzi go związanego u stóp jego wrogów. Niech przyszły książę troszczy się o stelę z wyrytym mym imieniem, niech czyta (inskrypcję) na jej powierzchni, namaści ją wonnym olejkiem, uczyni ofiarę i niech wychwala imię Aszura, mego pana”.
Bibliografia
Źródła
Stela Asarhaddona
