Autor: Damian Szymon Nitecki
Smocza Jama
Rzeźba przedstawiająca smoka wawelskiego autorstwa Bronisława Chromego z 1972 r.
Wielka jaskinia w zachodnim zboczu wzgórza, należy do największych osobliwości Wawelu. Powstała ok. 12 milionów lat temu wskutek krasowienia skały jurajskiej. W piśmiennictwie jako pierwszy, wymienił ją Wincenty Kadłubek w swojej „Kronice” z przełomu XII i XIII wieku, łącząc pieczarę z legenda o smoku wawelskim i księciu Grakchu (Kraku), który polecił swym synom zgładzić żarłocznego potwora. Uciekli się oni do podstępu, podrzucając smokowi do zjedzenia skóry bydlęce wypchane siarką, po zjedzeniu których udusił się „od buchających wewnątrz płomieni”. Po dokonaniu tego czynu jeden z braci zabił drugiego i stawił się u ojca jako jedyny zwycięzca. W XV w. kronikarz Jan Długosz pisał: „Widzieć można do dziś dnia na tej górze (Wawel) wiele jaskiń, w których miał przebywać osławiony w pisemnych i ustnych podaniach smok, czyli zwierzę przedziwnej wielkości, który dużo szkód mieszkańcom tutejszym miał zadawać”. W XVI w. zbudowano obok pieczary dom mieszkalny „Smokowa yama”, zburzony w 1602 r. W XVII – XVIII w. przy dolnym wejściu do jaskini znajdował się połączony z nią szynk; komory groty wykorzystywano m.in. na tzw. zamtuz („dom publiczny”). Później włączono ją w obręb fortyfikacji. W połowie XIX w. Austriacy zbudowali szyb ze schodami, którymi w 1851 r. zszedł do jaskini cesarz Franciszek Józef I. Po odnowieniu szybu i dodaniu wieżyczki przez A. Szyszko – Bohusza, w 1918 r. Smocza Jama została udostępniona zwiedzającym. Ponownym pracom zabezpieczającym została poddana w latach 1966 – 1976. W 1983 r. speleolodzy z krakowskiej Akademii Górniczo – Hutniczej odkryli dalsze korytarze jaskini.
Łączna długość korytarzy Smoczej Jamy oblicza się na ok. 270 m; dostępna dla zwiedzających liczy 81 m. Mroczna grota stwarza dziś niepowtarzalny nastrój: tajemniczość i malowniczość komór. zagłębień, szczelin skalnych oraz kominów krasowych potęguje dyskretne oświetlenie, którego źródła ukryto w załomach skalnych. Wyjście z jaskini prowadzi na niewielki plac nad Wisłą. Nad wyjściem, na murze obronnym widnieje kamienna tablica z napisem: KRAKUS KSIĄŻĘ POLSKI / PANOWAŁ MIĘDZY 730 – 750 R. / (METRYKI KORONNE, FASC. 2, PAG. 40) / W TEM MIEJSCU JEST JAMA / W KTÓREJ ZABIWSZY DZIKIEGO SMOKA OSIADŁ NA WAWELU I FUNDOWAŁ MIASTO / KRAKÓW, sprawiona w latach sześćdziesiątych XIX w. przez Stanisława Jabłonowskiego. Na tarasie stoi rzeźba legendarnego smoka, dzieło krakowskiego artysty Bronisława Chromego, z 1972 r.
Bibliografia
Źródła
Długosz Jan, Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, księgi I – XII, Kraków 1867 – 1870.
Kadłubek Wincenty, Kronika polska, przeł. A. Józefczyk i M. Studziński, Kraków 1862.
Literatura
K. Kuczman, Wawel. Przewodnik, Kraków 1999.
