Autor: Damian Szymon Nitecki
Portret Galli Placydii, miniatura na szkle. Museo di Santa Giulia, Brescia
Wnętrze Mauzoleum Galli Placydii w Rawennie
Aelia Galla Placidia była to królowa Wizygotów w latach 414 – 415 n.e. i cesarzowa zachodniorzymska w latach 421 – 450 n.e. Była córką cesarza Teodozjusza I i jego drugiej żony Galli, siostry Walentyniana II. Wiadomo, że urodziła się w Konstantynopolu. Dokładna data jej narodzin nie jest obecnie znana. Nastąpiło to między 388 a 392 r. n.e. Miała starszego rodzonego brata Gracjana, który zmarł w dzieciństwie. Miała rodzeństwo. Jej starszymi braćmi byli: cesarz zachodniorzymski Honoriusz i cesarz wschodniorzymski Arkadiusz. Miała też siostrę Pulcherię. Nosiła tytuł „nobilissima puella” (Najszlachetniejsza Panna). Większość dzieciństwa spędziła w domu magistra utriusque militiae Stylichona i jego żony Sereny, z którą była spokrewniona. Została też zaręczona z jedynym synem Stylichona, Euchariuszem. Mając lat 20, Galla pozostawała niezamężna, gdyż w kalkulacjach Stylichona wciąż nie znaleziono dla niej odpowiedniego miejsca i wciąż nie było wiadomo, co z nią robić, szczególnie że sytuacja polityczna była niekorzystna. Gdy wódz Wizygotów Alaryk zdobył Rzym w 410 r. n.e. Galla Placydia przebywała w nim. Dostała się do niewoli wizygockiej. Wizygocki wódz liczył na to, że Galla będzie ważną kartą przetargową w rozmowach z cesarzem zachodniorzymskim i zmusi go do ustępstw na rzecz Wizygotów, których głównym celem było pozyskanie zboża i terenów, na których mogliby się osiedlić. Tak się jednak nie stało. Po śmierci Alaryka jego następca król Ataulf sprzymierzył się z jej bratem Honoriuszem przeciwko dwóm rzymskim uzurpatorom. Jowin i Sebastianus zostali pokonani i straceni przez Wizygotów, a Honoriusz oddał Ataulfowi rękę swojej siostry. Ślub Galli Placydii i Ataulfa odbył się 1 stycznia 414 r. w Narbonne. Ze związku z Ataulfem Galla Placydia miała syna Teodozjusza, który zmarł w 415 r. Jej mąż Ataulf został zamordowany podczas kąpieli w swym pałacu w Barcelonie przez swojego następcę Sigeryka w sierpniu lub wrześniu 415 r. n.e. Kolejny wódz i król Wizygotów zapragnął wymienić Gallę Placydię na coś dla Wizygotów wartościowego, czyli dostawę zboża, na co dwór w Ravennie wreszcie się zgodził. W ten sposób w zamian za 600 tysięcy modiusów (1 modius = 8,7 litra) pszenicy według Petera Heathera Galla odzyskała wolność. W nagrodę za zwycięstwa nad plemionami germańskimi i osiedlenie Wizygotów w Akwitanii przez Flawiusza Konstancjusza III cesarz Honoriusz dał mu za żonę Gallę Placydię. Uczynił go też współcesarzem. Z małżeństwa Flawiusza Konstancjusza III i Galli narodziło się dwoje dzieci: późniejszy cesarz zachodniorzymski Walentynian III i córka Honoria. Galla Placydia otrzymałą tytuł Augusty i została oficjalnie cesarzową. W 423 r. n.e. wybuchła wojna domowa o tron cesarski na Zachodzie. Doszło do uzurpacji Jana. Na pomoc Janowi Flawiusz Aecjusz sprowadził 60 tys. wojowników huńskich. Niestety jego pomoc dla Jana okazała się spóźniona. Jan został stracony zanim przybyły posiłki. Galla Placydia chcąc pozyskać i przeciągnąć Aecjusza na swoją stronę mianowała Aecjusza comesem Galii. W 425 r. n.e. cesarzem zachodniorzymskim został syn Galli Placydii, Walentynian III. Korzystając z małoletności syna Galla Placydia rządziła Cesarstwem Zachodniorzymskim. Miała ona zmysł polityczny. Jako władczyni kierowała polityką swojego państwa. Galla Placydia podjęła też jedną bardzo ważną decyzję. W 429 r. n.e. mianowała bowiem wybitnego wodza Flawiusza Aecjusza głównodowodzącym wojsk Cesarstwa Zachodniorzymskiego przyznając mu rangę magistra utriusque militiae. Odniósł on wiele zwycięstw nad Germanami. Od 425 r. n.e. walczył zwycięsko z Wizygotami na południu Galii i Frankami na północy Galii. Ocalił oblegane Arles przez wojskiem Wizygotów pod dowództwem króla Teodoryka. Pokonał też Jutungów w Recji i innych barbarzyńców w Noricum. w 432 r. n.e. ponownie rozbił armię Franków. W 436 r. n.e. przy pomocy jazdy huńskiej rozgromił wojsko Burgundów. W 438 r. n.e. wygrał wojnę z Wizygotami. W jej trakcie rozgromił piechotę wizygocką w bitwie pod Mons Colubrarius. W 447/448 r. n.e. zaprowadził porządki wśród Alanów i Franków w Galii. W 451 r. n.e. wygrał wojnę z Hunami i ich sojusznikami. W jej trakcie pokonał armię króla Attyli na Campus Mauriacus. Bezsprzecznie zatem Galla Placydia podejmowała prawidłowe decyzje, znała na się na ludziach i trzeźwo oceniała sytuację. Można o niej poczytać w monografiach: „Galla Placidia. The Last Roman Empress” Hagith Sivan, „Aecjusz i Barbarzyńcy” Marcina Pawlaka i „Pierwsze damy antycznego Rzymu” Annelise Freisenbruch. Na gruncie beletrystycznym jej sylwetkę błędnie nakreślił powieściopisarz Teodor Parnicki w powieściach historyczno-psychologicznych „Aecjusz. Ostatni Rzymianin” i „Śmierć Aecjusza”. Tam została błędnie i niezgodnie z faktami przedstawiona jako kobieta nie orientująca się zbytnio w sytuacji militarnej i politycznej Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Wiernie w jej rolę wcieliła się aktorka Alice Krige w filmie „Attyla”, gdzie zgodnie z faktami kierowała polityką Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Niestety sam film zawiera liczne błędy militarne i historyczne, a sama Placydia rezydowała nie w Rzymie jak to ukazano w filmie lecz w otoczonej labiryntem bagien i dobrze ufortyfikowanej Ravennie. W dodatku nie przeżyła Aecjusza, bo zmarła w 450 r. n.e. Więc nie mogła uczestniczyć w spisku na jego życie co ukazano w filmie. Zgadzało się jednak, że Aecjusz został zamordowany przez Walentyniana III w wyniku intrygi dworskiej z powodu zazdrości o jego wpływy w Cesarstwie Zachodniorzymskim. Galla Placydia zmarła 27 listopada 450 r. n.e. Zachowało się przepiękne Mauzoleum Galli Placydii w Ravennie ze wspaniałymi mozaikami. Ten zabytek wraz z owymi mozaikami jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i jest arcydziełem artystycznym.
Bibliografia
Źródła
Portret Galli Placydii, miniatura na szkle. Museo di Santa Giulia, Brescia.
Wnętrze Mauzoleum Galli Placydii w Rawennie
Literatura
Freisenbruch A., Pierwsze damy antycznego Rzymu. Kobiety, które stały za plecami cesarzy, tłum. G. Waluga, Warszawa 2017.
Pawlak M., Aecjusz i Barbarzyńcy, Kocewia Mała 2020.
Sivan H., Galla Placidia. The Last Roman Empress, Lawrence 2011.
