Autor: Damian Szymon Nitecki
Stela z Tel Dan. Zbiory Muzeum Izraela w Jerozolimie
Bazaltowa stela odkryta podczas prac archeologicznych na stanowisku Tel Dan w 1993 i 1994 roku w północnym Izraelu. Pochodzi z IX wieku p.n.e. Tekst został zapisany w języku aramejskim. Jest to triumfalna inskrypcja, w której Chazael, król Aramu-Damaszku, chwali się swoimi zwycięstwami nad królem Izraela i jego sojusznikiem, królem z „Domu Dawida” (bjtdwd = ביתדוד) – chodzi tu o króla Judy – drugiej z monarchii hebrajskich. Stanowi jedno z najstarszych źródeł pozabiblijnych, w którym pojawia się imię „króla Dawida”. W tekście wspomina się o zabiciu podczas wojny króla Izraela Jorama i króla Judy Ochozjasza, syna Jorama z dynastii Dawida. Inskrypcja dotyczy okresu już po rozpadzie Zjednoczonego Królestwa Izraela, gdy istniały dwie odrębne monarchie hebrajskie – Królestwo Izraela i Królestwo Judy. Potwierdza przekaz z ksiąg Starego Testamentu i „Dawnych dziejów Izraela” o istnieniu króla Izraela Dawida. Jest to postać historyczna. Inskrypcja na steli zapisana jest w języku aramejskim, abdżadem fenickim a niemal wszystkie słowa w niej oddzielone są od siebie kropką.
Transkrypcja tekstu ze steli z pisma fenickiego na pismo hebrajskie brzmi następująco:
1. [ ]א]מר.ע[ ]וגזר ]
2. [ ]אבי.יסק[.עלוה.בה]תלחמה.בא— ]
3. וישכב.אבי.יהך.אל[.אבהו]ה.ויעל.מלכי[ יש]
4. ראל.קדם.בארק.אבי[.ו]יהלך.הֲדַד[.]א[יתי]
5. אנה.ויהך.הֲדַד.קדמי[.ו]אפק.מן.שבע[ת—]
6. י.מלכי.ואקתל.מל[כן.שב]ען.אסרי.א[לפי.ר]
7. כב.ואלפי.פרש.[קתלת.אית.יהו]רם.בר[אחאב.]
8. מלך.יִשְׂרָאֵל.וקתל[ת.אית.אחז]יהו.בר[יהורם.מל]
9. ך.ביתדוד.ואשם.[אית.קרית.הם.חרבת.ואהפך.א]
10. ית.ארק.הם.ל[ישמן ]
11. אחרן.ולה[… ויהוא.מ]
12. לך.על.יש[ראל… ואשם.]
13. מצר.ע[ל.
Tłumaczenie inskrypcji ze steli na język polski brzmi następująco:
1. […] i przeciął […]
2. […] mój ojciec stanął [przeciw niemu] i walczył w […]
3. I mój ojciec położył się, odszedł do swoich [przodków][a]. I król I[z-]
4. raela wszedł już wcześniej w kraj mego ojca. [I] Hadad uczynił mnie królem.
5. I Hadad szedł przede mną [i] odszedłem od [tych] siedmiu […-]
6. -ów mojego królestwa i zabiłem [siedem]dziesięciu król[ów], którzy mieli tysią[ce rydwa -]
7. -nów i tysiące jeźdźców[b]. [I zabiłem Jo]rama syna [Achaba]
8. króla Izraela i zabiłem [Ochoz]jasza syna [Jorama król-]
9. -a z domu Dawida. I zamieniłem [ich miasta w ruiny i zamieniłem]
10. ich ziemię w [pustkowie]
11. inni [… i Jehu rzą-]
12. -dził ponad Iz[realem … I rozpocząłem]
13. oblężenie […]
Bibliografia
Źródła
Stela z Tel Dan
