Autor: Damian Szymon Nitecki
„Roczniki” Publiusza Korneliusza Tacyta
„Roczniki” Tacyta to jedno z najcenniejszych i najbardziej wiarygodnych źródeł traktujących o Cesarstwie Rzymskim w I wieku n.e. Zostało napisane przez archiwistę cesarskiego i historyka rzymskiego na początku II w. n.e., w czasach rządów cezara Trajana. Dzieło Tacyta jest głównym źródłem wiedzy o polityce i wojskowości Rzymian. Jego autor rzetelnie wykorzystał źródła dokumentowe jak akta senatu, codzienne wiadomości oficjalne tzw. Acta Diurna, jak i pamiętnikarskie, sprawozdania wojskowe np. Aulusa Cecyny Sewera z ekspedycji germańskiej w 15 r. n.e. oraz prace innych historyków rzymskich np. „Bella Germaniae” Pliniusza Starszego traktujące o wojnach Rzymu z Germanami. „Roczniki” Tacyta składają się 16 ksiąg i omawiają dzieje rzymskie od okresu rządów Tyberiusza do czasów Nerona (14-68 n.e.). Tacyt starał się w swych pracach o obiektywizm; pisał według zasady sine ira et studio (bez gniewu i stronniczości), umiejętnie korzystając z dostępnych źródeł. Mimo to, opisując konflikty cesarzy z senatem, opowiadał się wyraźnie po stronie tego ostatniego. Na pierwszym planie stawiał cnotę (łac. virtus), wyznając pogląd, iż od wartości moralnej ludzi i ich postępków zależy bieg dziejów. Za historycznie uwarunkowane uznawał głębsze zjawiska dziejowe, takie jak przejście od republiki do cesarstwa (pryncypatu). Znakomite charakterystyki postaci, dojrzałość sądu, zwięzłość stylu uczyniły z „Roczników” Tacyta arcydzieło literatury światowej. Ciekawe zdanie na temat Tacyta i jego dzieł jak chociażby „Roczników” miał Prof. K. Kumaniecki. W opinii Prof. K. Kumanieckiego, „dzięki talentowi pisarskiemu, wnikliwości psychologicznej i trafności sądu jest Tacyt jednym z najwybitniejszych, jeśli nie najwybitniejszym historykiem rzymskim”. Omawiane źródło jest nie tylko dziełem wiarygodnym, lecz także niezwykle przydatnym przy badaniu polityki i wojskowości Cesarstwa Rzymskiego w latach 14-68 n.e. przez historyków zajmujących się dziejami starożytnego Rzymu. To do nich przede wszystkim, jak również pasjonatów antycznego Rzymu skierowana jest praca Tacyta.
